Zal er dit jaar Europese kaas onder de kerstboom liggen in de Verenigde Staten?

Op 21 augustus 2025 hebben de Europese Unie en de Verenigde Staten een akkoord aangekondigd dat een keerpunt betekent in de ontwikkeling van de trans-Atlantische handelsbetrekkingen. Dit akkoord, dat soms als onevenwichtig wordt beschouwd, heeft ook betrekking op de zuivelsector. 

Zullen de Amerikanen zich nog een kaasplateau met Europese kazen kunnen veroorloven voor hun kerstdiner? 

De Belgische export van zuivelproducten naar de Verenigde Staten blijft bescheiden: in 2024 bedroeg deze 5.731 ton, met een waarde van ongeveer 36 miljoen euro. Een beperkte activiteit, maar wel met een stijgende trend. Kaas behoort tot de meest geëxporteerde zuivelproducten uit België. 

Voor de export van zuivelproducten uit de EU naar de Verenigde Staten voorziet de overeenkomst in een verhoging van de Amerikaanse tarieven die voorheen lager waren tot 15 %, terwijl de tarieven die al hoger waren dan 15 % ongewijzigd blijven. Het is nog moeilijk in te schatten wat de werkelijke impact van een dergelijke maatregel op de Belgische zuivelexport zal zijn. De verhoging van de douanerechten op bepaalde zuivelproducten zal waarschijnlijk leiden tot een stijging van de prijzen, met het risico dat hun concurrentievermogen afneemt. In het geval van kaas zal het effect echter waarschijnlijk beperkt blijven: het Amerikaanse tarief stijgt van 14,9 % naar 15 %, wat neerkomt op een stijging van slechts 0,1 %. 

Zullen Belgen in de toekomst meer Amerikaanse zuivelproducten consumeren ? 

Op 28 november jongstleden heeft de Raad van de Europese Unie een onderhandelingsmandaat aangenomen voor de verordening inzake douanerechten en tariefcontingenten voor Amerikaanse producten. Dit mandaat geeft Amerikaanse producten preferentiële toegang tot de Europese markt . Zo kunnen jaarlijks 10.000 ton kaas, 10.000 ton  zuivelproducten (melk, room, yoghurt, enz.) en 50.000 ton zuivelbereidingen zonder douanerechten in Europa worden ingevoerd.  

Over het algemeen importeert België ongeveer vijf keer minder Amerikaanse zuivelproducten dan het exporteert, met een invoervolume van 1 101 ton en een waarde van iets meer dan 7 miljoen euro in 2024. Sinds 2021 vertonen de invoercijfers echter opnieuw een stijging, die zich ook in de eerste negen maanden van 2025 voortzet. De belangrijkste geïmporteerde producten zijn wei en lactose.   

Deze lage cijfers volstaan echter niet om de mogelijke impact van deze overeenkomst te beoordelen, omdat ze de indruk wekken dat de invoer van Amerikaanse zuivelproducten slechts een klein deel van de Belgische markt vertegenwoordigt. Maar zelfs als deze producten niet rechtstreeks voor de Belgische markt bestemd zijn, kan er via andere kanalen toch een impact zijn. Europa is een interne markt en België exporteert voornamelijk naar buurlanden. Zo komt 75 % van de Belgische kazen op de Europese markt terecht, terwijl slechts 25 % naar derde landen gaat.  Als de markten van de lidstaten plots overspoeld worden met Amerikaanse producten, kan dat gevolgen hebben voor de handelsstromen vanuit België.  

Uiteindelijk zou Belgische kaas nog steeds op Amerikaanse tafels moeten belanden. De preferentiële toegang die Amerikaanse zuivelproducten op de Europese markt krijgen, zou echter de druk op de Belgische export kunnen vergroten en het evenwicht binnen de interne markt kunnen verstoren. Om de gevolgen van deze overeenkomst te kunnen inschatten, zal het handelsverkeer nauwlettend in de gaten moeten worden gehouden.